Tybet
Dlaczego Tybet?
Oczywiście najprościej w odpowiedzi na to pytanie podać kilka dat i liczb; przede wszystkim marzec 1959 kiedy to wybucha Powstanie Narodowe w stolicy Tybetu Lhasie, a Dalajlama ucieka do Indii tworząc Rząd na Wychodźstwie, 1mln 200 tys. tyle Tybetańczyków straciło życie w wyniku chińskiej okupacji.
Można opisać wydarzenia historyczne z przed 50 lat, jakie miały miejsce w Polsce, oraz dług wdzięczności jaki zaciągnęliśmy u społeczeństw udzielających nam wtedy pomocy, a także ucieczkę przez Himalaje małego chłopca, czy postać wielkiego przywódcy narodu i ogromnego autorytetu moralnego. Istotny jest przy tym smutek jaki pojawia się kiedy obserwuje się proces niszczenia narodu, jego obyczajów i kultury, złość na ignorancję świata i uczucie bezsilności, które nieuchronnie towarzyszy czytaniu relacji o działaniach rządu ChRL. To wszystko powoduje, że nie można pozostać obojętnym. Trzeba coś zrobić, a najlepiej rozpocząć od rzeczy małych.
Marcowy Wiatr
Jamyang Norbu
Jedyne, co możemy z pewnością przewidywać na temat przyszłości Tybetu to, to że będą wybuchały kolejne powstania. Dlatego pamięć i uczczenie wydarzeń z naszej niedawnej przeszłości nie powinno być postrzegane jako symboliczny rytuał albo zadanie naukowe czy literackie. To powinna być raczej okazja by odnowić nasze zobowiązanie do walki o wolność i sprawiedliwość oraz by być przygotowanym na dzień jej przyjścia, rewolucja rangzen (tyb. niepodległość – przyp. tłum.) na pewno nastąpi.
Nowa ofensywa Chin na Tybet
Warren Smith
Nowa, chińska ofensywa na Tybet, może w odpowiedzi wymagać przyjęcia innej strategii, pisze badacz Tybetu, Warren Smith. Obecna polityka Chin, dotycząca Tybetu, opiera się o zasadę, że problemem w Tybecie nie są „prawa człowieka, odrębności etnicznej i religii”, ale podstawową kwestią Chin jest ich władza nad Tybetem. Oznacza to, że Chiny nie wierzą, że Dalajlama naprawdę porzucił cel, jakim jest niepodległość Tybetu.
Powstanie w Tybecie, 2008 r.
Tibetan Centre for Human Rights and Democracy
Film jest przeglądem wydarzeń, które miały miejsce w Tybecie wiosną 2008 r. Zrealizowano go na podstawie danych, które uzyskało Tybetańskie Centrum Praw Człowieka i Demokracji z wiarygodnych źródeł.
Zrozumieć Tybet
Polityczny przewodnik dla udających się do Tybetu
My po kilkunastu dniach wyjedziemy z Tybetu do domu, Tybetańczycy pozostaną, i będą musieli stawiać czoła rzeczywistości naznaczonej chińską kontrolą niemalże każdego aspektu ich codziennego życia. Zachęcamy do uważnej lektury „przewodnika”, który zawiera właśnie praktyczne rady jak zachować bezpieczeństwo własne i innych, oraz jak dostrzec to, co władze Chin tak bardzo chciałyby przed nami ukryć.
Punkt widzenia
Elliot Sperling
Dla Tybetańczyków kwestia niepodległości ich kraju jest oczywista. Twierdzą, że Tybet istniał zawsze i z tego względu powinno tak pozostać. Chiński punkt widzenia jest dla Chińczyków równie oczywisty: Tybet stał się częścią Chin za panowania Mongołów i status kraju jako część Chin nie uległ zmianie. Prawda jest taka, że obydwa poglądy stoją w sprzeczności z historią Tybetu.
Chiny miesiąc przed Olimpiadą: oczekiwania i rzeczywistość
dr Agata Bareja Starzyńska, 8 lipca 2008, Collegium Civitas
Na pewno w momencie przełomu 1949/50 roku, kiedy na teren Tybetu weszła chińska armia ludowo-wyzwoleńcza, Tybet spełniał wszelkie międzynarodowe kryteria państwowości. De facto był państwem niepodległym i niezależnym. I możemy zobaczyć, że do chwili obecnej Tybetańczycy silnie odczuwają swoje poczucie przynależności narodowej. Nie są mniejszością etniczną. Oni są narodem, który jest okupowany. I myślę, że doskonale – jako Polacy – możemy taką sytuację zrozumieć, że inaczej jest to nazywane, a inna jest sytuacja faktyczna.
Wizerunki odwagi: tybetańscy więźniowie polityczni
Informacje aktualne 26 listopada 2008
W ramach działań mających na celu zainteresowanie opinii światowej losami Tybetańczyków wewnątrz Tybetu i różnymi sposobami, na jakie wykazując ogromną odwagę wyrażają oni otwarcie swoje poglądy, przedstawiamy sylwetki sześciu obecnych więźniów politycznych.
Konstytucja Chińskiej Republiki Ludowej
Wybrane rozdziały
„Wszystkie narodowości zamieszkujące Chińską Republikę Ludową są równe wobec prawa. Państwo chroni praw i interesów mniejszości narodowych, przestrzega i promuje równość, jedność i wzajemne wsparcie pomiędzy narodowościami. Tworzenie podziałów, dyskryminacja oraz ucisk jakiejkolwiek narodowości są zabronione.”
Wypaczony obraz Tybetu
Specjalny wywiad z chińską pisarką Zhu Rui
“Zanim zjawiłam się w waszym rodzinnym mieście myślałam, że okaże się ono wyludnionym miejscem otoczonym przez nagie szczyty. Teraz, gdy już tam byłam, wiem, że przepełnia je zapach kwiatów. Zanim was poznałam, myślałam, że wiedziecie prymitywne życie, teraz, gdy już się znamy, wiem, że jesteście szlachetnym narodem.”
Tybet 2008 i gesty solidarności – co jeszcze możemy zrobić?
Dzięki zaangażowaniu mediów i autorytetów, Tybet zyskał nowych przyjaciół na świecie. Niestety, za pośrednictwem chińskich mediów i propagandy, Tybetańczycy zyskali nowych wrogów – wśród zwykłych Chińczyków. Jak można wspierać Tybetańczyków oraz o roli obywatelskiego sprzeciwu w dyplomacji społecznej i stosunkach międzynarodowych.
Odpowiedź Centralnej Administracji Tybetańskiej na oskarżenia ze strony rządu chińskiego
19 lipca 2008 – Część Czwarta
Od 10 marca, kiedy to rozpoczęły się pokojowe demonstracje w Tybecie, rząd chiński użył wszelkich sił państwowych mediów, aby obrzucić serią zarzutów „klikę Dalaja”. Jego Świątobliwość Dalajlamę oskarża się nie tylko o zaplanowanie ostatnich protestów w Tybecie, ale także o usiłowanie przywrócenia feudalizmu w Tybecie. Jest to czwarta z kolei odpowiedź Centralnego Rządu Tybetańskiego (CRT) na powyższe zarzuty.
Tybet na zakręcie
Olimpiada tradycyjnie oznaczała czas pokoju pomiędzy greckimi państwami. Chińska Republika Ludowa nie zamierza natomiast uszanować tego antycznego porządku, prowadząc wojnę o Tybet. W tej wojnie od kilkunastu lat nie widzimy już czołgów na ulicach, choć pozostali uzbrojeni żandarmi. Strzały do cywili zastąpiła ścisła kontrola, inwigilacja i kamery przemysłowe. Okrutne tortury powoli zastępowane są z jednej strony restrykcyjnymi przepisami, z drugiej miliardami Juanów pompowanych z Pekinu w celu „rozwoju ziem zachodnich”.
O Tybecie
W 1949 i 1950 roku Chiny dokonały inwazji na Tybet, wówczas niepodległe państwo o powierzchni bliskiej Europie Zachodniej. Drastycznie stłumiono unikalną kulturę tybetańską, a setki tysięcy obywateli padły ofiarą działań okupacyjnych, tortur i egzekucji, zmarły z głodu lub śmiercią samobójczą. Tybetańczykom odmawia się podstawowych praw człowieka; samo wypowiedzenie słów „wolny Tybet” albo wywieszenie tybetańskiej flagi narodowej grozi aresztowaniem, torturami i karą więzienia.
Podstawowe dane
W wyniku trwającej stulecia izolacji, wielu Tybetańczyków w pierwszej kolejności identyfikowało siebie jako Khampowie lub mieszkańcy Amdo. Bez wątpienia jednak uważają się za Tybetańczyków a nie Chińczyków, czego nie zmieniła trwająca ponad pół wieku chińska walka przeciwko tybetańskiej tożsamości narodowej, religijnej i kulturowej.
12 faktów na temat Tybetu
Historia współczesnego Tybetu to historia okupacji, łamania praw człowieka, tortur i niszczenia unikalnego dziedzictwa kulturowego. Według standardów prawa międzynarodowego Tybet przed agresją chińską na przełomie 1949 a 1950 roku był w pełni niepodległym państwem. Posiadał suwerenny rząd, swoją jednostkę monetarną, system pocztowy. Naród tybetański posiadał własny język, prawo i zwyczaje.
Chińskie argumenty propagandowe dotyczące Tybetu
…i dlaczego nie są słuszne
Nie jest tajemnicą fakt, iż rząd chiński postrzega działania propagandowe jako kluczowe narzędzie w zwalczaniu ruchów na rzecz praw Tybetańczyków i ich niepodległości. Szczęśliwie dla samych Tybetańczyków, pekińscy głosiciele orwellowskich idei nazywający Dalajlamę „wężem” lub „wilkiem w mnisich szatach” ostatnio spotykają się z ośmieszeniem, dlatego strategia Pekinu dotyczy teraz umiejętnego spożytkowania roli chińskich i zachodnich uczonych, również roli wybranych rzeczników Tybetu.
Rezolucje ONZ w sprawie Tybetu
Rezolucja 1353 (XIV) Nowy Jork, 1959 r.
Rezolucja 1723 (XVI) Nowy Jork, 1961 r.
Rezolucja 2079 (XX) Nowy Jork, 1965 r.
Status Tybetu
Tibet Information Office, Dharamsala 1993
W 1949 roku, w chwili inwazji Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej, Tybet był faktycznie i prawnie państwem niezależnym. Inwazja ta była aktem agresji na suwerenny kraj i pogwałceniem prawa międzynarodowego. Trwająca do dziś okupacja Tybetu, oparta na obecności setek tysięcy chińskich żołnierzy, jest pogwałceniem prawa międzynarodowego i fundamentalnego prawa Tybetańczyków do niepodległości.
Flaga Tybetu
Schemat kolorów narodowej flagi tybetańskiej jasno wskazuje na wszystkie aspekty Tybetu w jego symbolice, takie jak cechy geograficzne religijnej i śnieżnej krainy Tybetu, zwyczaje i tradycje tybetańskiego społeczeństwa, administracji politycznej tybetańskiego rządu…
Rady dla turystów planujących podróż do Tybetu
Rady dla osób planujących podróż do Tybetu lub Chin, w oparciu o wytyczne organizacji pozarządowych działających na rzecz Tybetu.
Tybetańscy uchodźcy w Indiach
Zmniejszające się poparcie, ograniczanie praw
Jak do tej pory, w większości przypadków Indie traktowały uchodźców tybetańskich w sposób bardzo wielkoduszny, zapewniając im zarówno azyl polityczny, jak i schronienie oraz możliwości zdobycia środków do życia, jednakże ograniczenia tej wielkoduszności stają się coraz bardziej widoczne.
Nie jesteśmy Buddami – Tybetański ruch wolnościowy na uchodźstwie
Natalia Bloch
Mało kto zdaje sobie jednak sprawę, że istnieje nurt przeciwstawny do oficjalnej polityki tybetańskiego rządu emigracyjnego i stojącego na jego czele dalajlamy. Uchodźcy tybetańscy nie są jednolitą masą zmierzającą w tym samym kierunku (a przynajmniej nie tymi samymi drogami) – od prawie półwiecza funkcjonują w ramach demokratycznych struktur, a demokracja stwarza możliwość czy wręcz implikuje istnienie różnych sił politycznych i realizowanie odmiennych koncepcji.
Diagnoza: niezgodność krwi. Konflikt tożsamości tybetańskiej i chińskiej
Anna Urbańska
Współczesny pogląd Tybetańczyków na własną tożsamość oparty jest na tradycji kulturowo-religijnej,do których obok języka i etnogenezy należy także religia buddyjska, a w niej nie tylko wierność Dalajlamie, ale również zjawisko kultywowania przestrzeni pod postacią świętych i historycznych miejsc wraz z pielgrzymowaniem do nich, a także przywiązanie do własnej narodowo-religijnej historii.
Testament XIII Dalajlamy
Testament XIII Dalajlamy Thubtena Giaco (1857-1933), Marzec 1933
Obecna sytuacja Tybetańczyków w Nepalu od 10-tego marca 2008 i osobiste odczucia
Jampa Phuntsok, Pan Sonam Thinley, Szkoła średnia z internatem Srongtsen Bhrikuti Boarding High School, Katmandu, Nepal. Parlamen Europejski 19 czerwca 2008 r.
Instytucje i perspektywy demokracji Tybetańskiej
Szacuje się, że aktualnie ponad 100 tys. Tybetańczyków żyje poza swoją ojczyzną, uciekając przed chińską okupacją. Od 45 lat próbują odpowiedzieć na pytanie o miejsce i rolę swojego narodu we współczesnym świecie, wciąż odwołując się do największego symbolu swojej ojczyzny, świętego przywódcy – dalajlamy. Opisując instytucje i mechanizmy, jakimi rządzi się dziś tybetańska społeczność emigracyjna, należy odnieść się do kontekstu historycznego by zrozumieć fenomen procesów zachodzących w społeczności głęboko zakorzenionej w swojej tradycji politycznej, dalekiej od ideałów współczesnej demokracji.
Między smokiem a słoniem
Tenzin Tsundue
Nie jestem bezdomny. Mój dom jest w Tybecie. Rzecz w tym, że nie widziałem go od chwili, gdy stałem się człowiekiem dorosłym. Kiedy chińscy komunistyczni żołnierze miotali się w szale po wiosce, niszcząc klasztory i zabijając każdego, kto stawiał opór, moi rodzice musieli opuścić nasz dom i uciekać przez góry. W roku 1959 wraz z Jego Świątobliwością Dalajlamą wyemigrowali do Indii.
Tybet musi być niepodległy
2006-06-06 Gazeta Wyborcza
Tenzin Tsundue, osiadły w Dharamsali w Indiach tybetański poeta, to dziś żywa legenda wśród tybetańskiej diaspory. W przeciwieństwie do Dalajlamy, który opowiada się za autonomią Tybetu w ramach Chin, Tsundue chce pełnej niepodległości tej prowincji.
Nostalgia we współczesnej poezji tybetańskiej
Tsering Wangmo Dhompa
Poezja świecka jest relatywnie nowa dla Tybetańczyków. Jesteśmy pierwszym pokoleniem urodzonym na obczyźnie, które opisuje doświadczenia Tybetańczyków mieszkających poza granicami Tybetu. Postanowiliśmy pisać w języku angielskim. Pokładamy zaufanie w języku tak bardzo różniącym się od naszego języka ojczystego, aby szerszej publiczności opowiedzieć o utracie naszego kraju i jego stałej nieobecności w naszym życiu.
