Plan w ośmiu punktach: jak umieścić Tybet na mapie Europy
Tibet Brief, International Campaign for Tibet
Nastawienie europejskiej opinii publicznej wobec chińskich działań w Tybecie było widoczne podczas sztafety znicza olimpijskiego w Londynie i Paryżu, jednak na poziomie politycznym panuje bezradność wobec sytuacji praw człowieka w Chinach.
Kryzys tybetański z pewnością wywarł negatywny wpływ na relacje UE-Chiny. Wysiłki podjęte do tej pory przez Radę Ministrów UE oraz przez Komisję Europejską w celu zażegnania kryzysu, okazały się niewystarczające. Organa te muszą nakreślić konkretny plan działania, by aktywnie pomóc Chińczykom i Tybetańczykom w znalezieniu kompromisu odnośnie autonomii i przyszłości Tybetu.
UE dysponuje wieloma różnymi instrumentami i narzędziami, które umożliwiają prowadzenie polityki, dużo bardziej wspierającej dla Tybetu niż obecna. Poniżej znajduje się lista ośmiu inicjatyw, które UE mogłaby podjąć, żeby przyspieszyć bieg wydarzeń w sprawie Tybetu. Lista ta nie wyczerpuje zagadnienia.
1.Przyjąć wspólne stanowisko w sprawie obecności szefów rządów, głów państw oraz wysokich reprezentantów UE na ceremonii otwarcia igrzysk olimpijskich w Pekinie. Z informacji ICT wynika, że Rada UE ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych (GAERC) nie chce nawet podjąć dyskusji na sporne tematy.
2. Otworzyć drzwi Komisji dla Dalajlamy. Należy rozważyć różne opcje, z których najambitniejsza to zaproszenie tybetańskiego przywódcy do GAERC i stworzenie możliwości, by zaprezentował swoje „podejście drogi środka” oraz wyjaśnił, jakiego rodzaju autonomii pragnie dla sześciu milionów Tybetańczyków. ICT zachęca także pana Solanę (oraz Przewodniczącego Komisji Europejskiej – José Manuela Barroso), by przyjęli Dalajlamę na spotkaniach w cztery oczy, niezależnie od siły sprzeciwu za strony Chińczyków.
3. Odegrać rolę moderatora w procesie dialogu chińsko-tybetańskiego. Tu również można podjąć wiele różnych działań, np. wysłać emisariusza UE do Pekinu, monitorować i komentować wyniki kolejnej tury rozmów itd.
4. Nominować specjalnego reprezentanta UE dla Tybetu, tak jak ma to miejsce w sprawie innych regionów i państw ogarniętych poważnym kryzysem (Sudan, bliskowschodni proces pokojowy, Region Wielkich Jezior, Afganistan i inne).
5. Uzgadniać stanowisko w sprawie Tybetu z innymi kluczowymi partnerami społeczności międzynarodowej (Norwegia, USA, Kanada, Japonia, Australia).
6. Szerzej potraktować kwestię dialogu UE z Chinami na temat praw człowieka oraz stworzyć znacznie więcej powiązań między sprawą poszanowania praw człowieka a innymi dziedzinami współpracy, w szczególności sektorem handlu. UE mogłaby również w publicznych wystąpieniach, w sposób bardziej przejrzysty wyrażać swą ocenę wyników rozmów, co mogłoby zwiększyć presję na rząd chiński, by dużo poważniej zaangażował się w ten dialog.
7. Zdecydowanie odnieść się do kwestii tybetańskiej w aktualnych rozmowach o Umowie Partnerskiej prowadzonych pod przewodnictwem departamentu Komisji ds. stosunków zewnętrznych. 8 listopada 2007 tak na ten temat wypowiedział się przewodniczący Parlamentu Europejskiego – Hans-Geert Pöttering: „Uważam za niezwykle istotne, by w tym planie ramowym znalazła się kwestia przyszłości narodu tybetańskiego oraz kwestia praw człowieka”. UE i Chiny nie zostaną prawdziwymi partnerami, dopóki problem Tybetu nie zostanie rozwiązany.
8. Zapewnić sprawie Tybetu miejsce na szczycie agendy po zakończeniu igrzysk olimpijskich, kiedy uwaga publiczna osłabnie.
UE ma do dyspozycji różne i to bardzo konkretne sposoby, by pomóc narodowi tybetańskiemu. Teraz UE musi tylko przyjąć znacznie odważniejszą, bardziej spójną i ambitniejszą politykę zewnętrzną w odniesieniu do delikatnej kwestii Tybetu oraz przestrzegania praw człowieka w Chinach. UE ma długoletnie i jedyne w swoim rodzaju doświadczenie w zapobieganiu i zarządzaniu kryzysem. Wielu jej najbardziej doświadczonych dyplomatów, gdyby ich o to poproszono, z pewnością znalazłoby kreatywne i pomysłowe sposoby, by asystować stronie chińskiej i stronie tybetańskiej w poszukiwaniu skutecznego, pokojowego i długoterminowego rozwiązania problemu Tybetu.
Tłum: AS
Tibet Brief – Edition 09 – July 2008
Pierwsza publikacja European Voice, 26 czerwca 2008
