W odniesieniu do przygotowywania tsampy, Tybetańczycy nie używają słowa "ugniatać" (zi), raczej użyją słowa "yoe", które oznacza delikatne mieszanie. Mieszając w ten sposób uzyskuje się ciasto, które nie jest twarde i kleiste, ale miękkie i plastyczne. Na tym etapie ciasta nie nazywa się już tsampą, lecz “paag”. Następnie paag dzieli się na małe kawałki, lub lepi z niego kulki. Takie małe kęsy noszą nazwę daga.

Innym sposobem jedzenia tsampy jest jedzenie jej “na sucho”, co po tybetańsku nazywa się tsang-gam. Łyżką nabieramy mąkę i wkładamy do ust. Jeszcze innym sposobem jest wylizywanie suchej tsampy z miski. Kiedy ma się wprawę w przygotowaniu tsampy, wydaje się to bardzo łatwe, ale samodzielny trening nie jest wskazany. Sztuka polega na tym, żeby oddychając podczas tsang-gam (przygotowywania tsampy) nie wciągnąć mąki do płuc, w przeciwnym razie grozi nam atak kaszlu albo nawet zadławienie. Tybetańscy chłopi, zwłaszcza w regionie Tsang dodają garść tsampy do miski piwa jęczmiennego (chang) i jedzą to palcami, co po tybetańsku nosi nazwę kyo-mak da.

Na śniadanie tsampę spożywa się zazwyczaj, jako cham-dur lub jak to widnieje w menu restauracji tybetańskich – “owsianka z tsampy”. Dzieci uwielbiają to danie. O to sposób wykonania: kawałek masła umieszczamy w misce, dodajemy tartego sera, i trochę cukru (najlepiej brązowego), dodajemy gorącej herbaty lub mleka, czekamy aż masło się stopi i mieszamy – całość powinna mieć konsystencję naszej owsianki. Jemy z apetytem.

Dzieci w Tybecie lubią jeść również “popcorn” z ziarna jęczmienia (ney). Potrawa ta nazywana jest yod. Prażony jęczmień jest mielony w młynach zwanych chu-thag gdzie zamienia się w tsampę.

Wysokiej jakości tsampa uzyskiwana jest z najlepszego ziarna, które preparuje się w specjalny sposób, dzięki czemu jest ona nie tylko smaczna ale i pięknie pachnie. Najlepszą tsampę wystarczy połączyć z wodą i jeść bez żadnych dodatków. Ten sposób jedzenia nazywany jest chu-paag.

Na kolację można zrobić pyszną zupę lub bulion o nazwie tsam-tug, składającą się z tsampy, mięsa i warzyw.

W starożytnym Tybecie tsampę serwowano na przyjęciach w dużych, przypominających ciastka blokach zwanych masen, towarzyszyły jej zazwyczaj kawałki gotowanej baraniny i rzodkiew. Tego typu przyjęcia nosiły nazwę sozi masen.

Za panowania dynastii Tang, Tybetańczycy kciukiem wyciskali otwór w bloku tsampy i używali jej jako łyżki do nabierania gulaszu lub duszonych warzyw.

Słowo tsam-zen to skrót od tsampa-zangen, czyli zjadacze tsampy. Podczas pierwszych demonstracji w 1987 r. w Lhasie, Tybetańczycy zachęcali rodaków do wzięcia udziału w protestach wznosząc okrzyki: “Tsampa zangen tso ma dhon-sho!” – Zjadacze tsampy, wyjdźcie! Określenie to używane było jeszcze wielokrotnie, głownie w kontekście politycznym.

Mięso, z jaków, kóz lub baranina, podawane jest zazwyczaj w postaci suszonej lub pikantnego gulaszu z warzywami. Potrawy doprawia się gorczycą, która jest uprawiana w Tybecie. Często spożywany jest także nabiał: jogurt z mleka dzo (samica jaka), masło i ser; umiejętność przygotowywania wysokiej jakości jogurtu podnosi prestiż gospodyni. W lecie w Lhasie i okolicach odbywa się święto jogurtu – Shoton.

Inne potrawy tybetańskie to:

  • Balep korkun – podpłomyk wytwarzany w Centralnym Tybecie, pieczony na patelni a nie w piecu.
  • Thenthuk – zupa mięsno-warzywna z makaronem
  • Momo – pierożki z nadzieniem mięsnym, rzadziej warzywnym.
  • Napoje – herbata z masłem, mlekiem i solą. Panuje błędne przekonanie, że masło używane do herbaty musi być zjełczałe – nie jest to prawdą.
  • Chang – piwo jęczmienne
  • Raksi – wino ryżowe

KALENDARZ

Kalendarz tybetański jest kalendarzem lunisolarnym (księżycowo-słonecznym), czyli rok tybetański składa się z 12 lub 13 miesięcy księżycowych, mających swój początek i koniec w nowiu księżyca. Trzynasty miesiąc dodawany jest raz na 3 lata, tak że średnia roczna kalendarza tybetańskiego jest równa rokowi słonecznemu. Miesiące nie mają nazwy, określane są numerami, z wyjątkiem czwartego miesiąca, który nazywa się Saga Dawa i w którym obchodzi się święto narodzin i oświecenia Buddy.

Tybetański Nowy Rok – Losar wypada zazwyczaj w okresie od końca stycznia do początku marca.

Do każdego roku przypisane jest zwierzę i element

Kolejność zwierząt

Zająć

Smok

Wąż

Koń

Koza

Kogut

Pies

Świnia

Mysz

Byk

Tygrys

Kolejność elementów

Ogień

Ziemia

Żelazo

Woda

Drewno

Dodatkowo do każdego roku przypisany jest i aspekt męski lub żeński, następujące kolejno po sobie, tak wiec przykładowo po roku męskiego Ziemnego Smoka następuje rok żeńskiego Ziemnego Węża. Aspekt męski lub żeński czasami jest pomijany.

Zwierzęta powtarzają się w cyklach 60 letnich, począwszy od (żeńskiego) Ognistego Zająca. Cykle te są ponumerowane. Pierwszy cykl rozpoczął się w 1027 r. Rok 2014 (męskiego Drewnianego Konia) jest 28 rokiem 17 cyklu.

Rok wg kalendarza gregoriańskiego

Rok wg. 60-letniego cyklu Rabjung

Rok Tybetański

Losar

Aspekt, Element, Zwierzę

2008

rab byung 17 lo 22

2135

luty 7

Męska Ziemna Mysz

2009

rab byung 17 lo 23

2136

luty 25

Żeński Ziemny Wół

2010

rab byung 17 lo 24

2137

luty 14

Męski Żelazny Tygrys

2011

rab byung 17 lo 25

2138

marzec 5

Żeński Żelazny Zająć

2012

rab byung 17 lo 26

2139

luty 22

Męski Wodny Smok

2013

rab byung 17 lo 27

2140

luty 11

Żeński Wodny Wąż

2014

rab byung 17 lo 28

2141

marzec 02

Męski Drewniany Koń

2015

rab byung 17 lo 29

2142

luty 18/19

Żeńska Drewniana Owca

2016

rab byung 17 lo 30

2143

luty 8

Męska Ognista Małpa

2017

rab byung 17 lo 31

2144

styczeń 28

Żeński Ognisty Ptak

2018

rab byung 17 lo 32

2145

luty 15/16

Męski Ziemny Pies

2019

rab byung 17 lo 33

2146

luty 5

Żeńska Ziemna Świnia

2020

rab byung 17 lo 34

2147

styczeń 25

Męska Żelazna Mysz



Stronę prowadzi

Stronę wspierają

  • 6f873f2bfda30f5072cabfdf1c26998f